WYBITNI UCZENI Z CERN-U UHONOROWANI SPECJALNYMI TYTUŁAMI W POLSCE*)

 

 

Bernard Dawid HYAMS

 

 

Dr Bernard Hyams urodzony w 1925 roku w Londynie studiował fizykę na uniwersytecie w Chicago, a doktoryzował się w Anglii w 1955 roku. Jego praca w CERNie rozpoczęła się w 1957 roku, kiedy przybył tam z planem rocznego pobytu dla wzięcia udziału w eksperymencie pomiaru czasu życia protonu. Ten “roczny” pobyt potrwał w końcu do 1990 roku, do czasu jego przejścia na emeryturę. W końcu lat sześćdziesiątych Bernard Hyams zorganizował wraz z Ulrichem Stierlinem z Monachium grupę specjalizującą się w spektroskopii mezonów wprowadzając i stosując nowatorskie techniki eksperymentalne, bazujące na detektorach z odczytem elektronicznym. Jego współpraca z fizykami krakowskimi zaczęła się z początkiem lat 70-tych i przyczyniła się znacznie do rozwoju powstającej wówczas grupy “detektorów bezfilmowych”. Grupa ta wraz z kierowaną przez Bernarda Hyamsa międzynarodową współpracą ACCMOR uzyskała nie tylko wiele cennych wyników fizycznych ale zapoczątkowała budowę detektorów i elektroniki ich odczytu, a wraz z tym nowy styl uczestnictwa polskich zespołów w eksperymentach fizyki wysokich energii, który znacznie rozszerzał sam udział w analizach danych o aktywny wkład w projektowanie i budowę detektorów.  W uznaniu wielkich zasług Berdarda Hyamsa, jego inicjatyw, życzliwości i poparcia dla fizyki polskiej Rada Naukowa Instytutu Fizyki Jądrowej nadała mu 4-tego czerwca 2001 roku tytuł honorowego profesora Instytutu.

 

Luciano MAIANI

 

 

Urodzony w Rzymie w 1941 roku Luciano Maiani uzyskał doktorat z fizyki w roku 1964. Jest światowej sławy fizykiem w dziedzinie fizyki cząstek elementarnych. Jednym z jego ważniejszych dokonań było przewidzenie istnienia kwarku powabnego (wraz z S. Glashow'em and J. Iliopoulos'em) w 1970 roku, który został zaobserwowany w kilka lat później. Luciano Maiani jest autorem wielu ważnych prac, cytowanych wiele set razy, dotyczących m.in. modelowego opisu rozpadu ciężkich kwarków, czy wyjaśnienia obserwowanego efektu wzmocnienia oktetu w słabych rozpadach nieleptonowych wymianą gluonów. Luciano Maiani jest nie tylko jednym z największych żyjących fizyków, ale także świetnym organizatorem. Był dyrektorem ogromnego włoskiego instytutu fizyki jądrowej - Instituto Nazionale di Fisica Nucleare w latach 1993 – 1999, a w1999 roku został wybrany, na 5-cio letnią kadencję, naczelnym dyrektorem CERN-u. Jest on  członkiem Accademia Nazionale dei Lincei oraz Accademia Nazionale dei XL. Jest członkiem zagranicznym Rosyjskiej Akademii Nauk. Posiada doktoraty honorowe z kilku uniwersytetów, jak Marsylia, Petersburg, Bratysława. Uniwersytet Warszawski uhonorował profesora Luciano Maianiego tytułem doctor honoris causa 7 listopada 2003 roku.

 

 

 

 

 

Douglas R.O. MORRISSON (1929 - 2001)

 

 

Dr Douglas Robert Ogston Morrison urodzony w 1929 roku w Glasgow doktoryzował się na tamtejszym Uniwersytecie w 1957 roku. Przez 39 lat, od 1958, roku pracował w CERNie kierując wieloma międzynarodowymi grupami prowadzącymi liczne eksperymenty w CERNie i w Fermilab. Szczególną rolę dla rozwoju fizyki cząstek w Krakowie, w Instytucie Fizyki Jądrowej oraz na Akademii Górniczo-Hutniczej, a także w Uniwersytecie  Warszawskim i w Instytucie na Hożej (dawniej Badań Jądrowych, obecnie Problemów Jądrowych) miała współpraca, którą wszyscy nazywaliśmy “współpracą Morrisona”. Rozpoczęte z początkiem lat 60-tych, wieloletnie, wspólne badania prowadzone techniką komór pęcherzykowych pozwoliły szeregu polskim fizykom pracować w jego grupie w CERNie. Nie mniej ważne było przekazanie przez Douglasa Morrisona filmów z komór pęcherzykowych do samodzielnych pomiarów i analizy w krakowskich i warszawskich laboratoriach, które wkrótce wyspecjalizowały się w analizie przypadków wysokich krotności. W uznaniu wielkich zasług D.R.O. Morrisona dla rozwoju eksperymentalnej fizyki cząstek w Polsce Instytutu Fizyki Jądrowej nadał mu 15 maja 2000 roku tytuł honorowego profesora.

 

 

Carlo RUBBIA

 

 

Profesor Carlo Rubbia urodził się w 1934 roku we Włoszech. Studiował w Pizie, gdzie uzyskał doktorat, a następnie w USA. Od 1962 roku związał swą działalność naukową z CERNem. Od roku 1970 dzielił swój czas między CERN a Harvard University w Cambridge, USA, gdzie przez jeden semestr rocznie prowadził wykłady do 1988 roku. W 1973 roku zespół kierowany przez Carlo Rubbię przyczynił się zasadniczo do sformułowania teorii oddziaływań elektrosłabych przez zaobserwowanie słabych prądów neutralnych. Następnie, dzięki jego propozycji zmodyfikowania konstrukcji akceleratora SPS, tak by pracował jako zderzacz wiązek protonów i antyprotonów, możliwe stało się wytworzenie i zaobserwowanie bozonów W i Z.  Zderzacz rozpoczął pracę 1981 roku, odkrycie bozonu W ogłoszono w styczniu1983 roku, a w parę miesięcy później odkrycie Z. Carlo Rubbia, wraz z Simonem van der Meer otrzymali za to Nagrodę Nobla w 1984 roku. 

W grudniu 1987 roku został wybrany naczelnym dyrektorem CERN-u. Profesor Rubbia przyczynił się walnie do przyjęcia Polski, na bardzo korzystnych warunkach, na pełnoprawnego członka CERN-u. W uznaniu wielkich osiągnięć naukowych, a także jego zasług dla Polski Carlo Rubbia

został wybrany na członka zagranicznego PAN w 1991 roku, a w grudniu 1993 Prezydent R.P.  przyznał mu Krzyż Komandorski Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej. Order wręczył ambasador Ludwik Dembinski podczas przyjęcia z okazji posiedzenia Rady CERN-u, na którym

Carlo Rubbia żegnany był po zakończeniu kadencji Dyrektora Generalnego CERN.

 

 

 

 

 

 

Peter WEILHAMMER

 

Dr Peter Weilhammer urodzony w 1938 roku w Monachium uzyskał na tamtejszym Uniwersytecie Ludwika Maksymiliana doktorat w dziedzinie geofizyki jądrowej w 1969 roku. Od 1991 roku związał swą pracę z CERN-em na 32 lata osiągając wiele naukowych sukcesów, będąc w tym czasie również profesorem fizyki cząstek Uniwersytetu w Oslo (1992 – 2003) i w Perugii (obecnie). Peter Weilhammer jest światowym autorytetem w dziedzinie technik eksperymentalnych, a szczególnie na polu precyzyjnych detektorów krzemowych i elektroniki wielkiej skali integracji. Ponadto Petera Wilhammera cechują wybitne zdolności przywódcze. Kierował niezliczoną liczbą eksperymentów, współprac i projekŧów. Jest bardzo barwną postacią, zarazem wymagającym przełożonym i życzliwym przyjacielem. Grupy krakowskie z Instytutu Fizyki Jądrowej i z AGH mają mu wiele do zawdzięczenia po blisko 30 latach współpracy. To, w dużym stopniu, dzięki jego aktywności, zaufaniu i różnorodnemu wsparciu możliwy był rozwój i osiągnięcie przez nasze zespoły światowego poziomu w konstrukcji detektorów i układów nowoczesnej elektroniki na potrzeby eksperymentów fizycznych. Uznając te wybitne zasługi Rada Naukowa IFJ, w porozumieniu z Radami Naukowymi Wydziału fizyki i Techniki Jądrowej AGH oraz Wydziału Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego nadała Peterowi Weihammerowi tytuł honorowego profesora IFJ w dniu 14-tego kwietnia 2004 roku.

 



* Na podstawie tekstów Andrzeja Białasa, Krzysztofa Rybickiego, Ryszarda Sosnowskiego, Michała Turały i Andrzeja Kajetana Wróblewskiego opracował Piotr Malecki