Działalność popularyzatorska

Instytut Fizyki Jądrowej im. Henryka Niewodniczańskiego Polskiej Akademii Nauk aktywnie uczestniczy w regularnie odbywających się publicznych imprezach popularyzatorskich, zakrojonych na szeroką skalę. Niektóre z tych wydarzeń organizowane są co roku wspólnie z innymi instytucjami naukowymi. Ważnymi wydarzeniami popularyzatorskimi, w których Instytut uczestniczy każdego roku są m.in.:

Festiwal Nauki i Sztuki w Krakowie

Instytut każdego roku prezentuje się podczas festiwalu wśród licznych stanowisk przygotowanych przez inne krakowskie jednostki naukowe. Pracownicy Instytutu zapraszają zwiedzających m.in. do „podróży do początków Wszechświata”, tłumaczą czym są fale grawitacyjne, ciemna materia i czarne dziury, na czym polega radioterapia protonowa, jak działa cyklotron i stanowiska terapeutyczne w Centrum Cyklotronowym Bronowice (CCB). Przedstawiany jest również projekt CREDO, propagujący ideę detekcji promieniowania kosmicznego za pomocą smartfonów.

Małopolska Noc Naukowców

Organizacja Małopolskiej Nocy Naukowców jest największym przedsięwzięciem Instytutu promującym naukę. W namiotach usytuowanych na terenach zielonych Instytutu przedstawiane są dokonania i osiągnięcia sześciu oddziałów naukowych IFJ PAN, obejmujące prezentacje i doświadczenia z udziałem publiczności. Wszyscy odwiedzający w tym czasie Instytut, mogą zwiedzić najciekawsze laboratoria na szlaku „W labiryncie nauki”. W ramach „Kina naukowego”, cyklicznie wyświetlane są filmy popularnonaukowe, m.in.: "Tajemniczy Świat Jąder Atomowych", "Badamy tajemnicę DNA" ("Złoty Kopernik" na Festiwalu Filmów dla Edukacji 2010, Warszawa), "Kronika Bronowicka", których twórcą jest dr hab. Jerzy Grębosz, a także film "Przesuwanie horyzontów" w reżyserii Wiktora Niedzickiego. Każdego roku wydarzeniu temu towarzyszą ciekawe przedsięwzięcia, jak m.in. „Triki fizyki“- czyli pokaz eksperymentów, w których przyroda odsłania swoje magiczne oblicze czy też „Fizyka dla dorosłych” – pokazy doświadczeń fizycznych dozwolonych od lat 18.

Piknik Naukowy Polskiego Radia i Centrum Nauki Kopernik

Cykliczna impreza plenerowa popularyzująca naukę organizowana jest każdego roku w Warszawie na Stadionie Narodowym. Popularyzatorzy nauki z Instytutu prezentują się podczas Pikniku Naukowego, przedstawiając m.in. pokazy zatytułowane: „Promieniowanie jonizujące i jego propagacja w środowisku”, „Transport skażeń w środowisku”, „Przyspiesz cząstkę w akceleratorze”, „Przełom w nauce? Teraz Twój ruch - badaj Wszechświat smartfonem!”. Uczestnicy pikniku mogą wziąć również udział w quizie o poszukiwaniach niewidzialnego promieniowania jądrowego, obejrzeć maski do terapii protonowej z Centrum Cyklotronowego Bronowice, poznać zastosowanie magnesów w leczeniu czy też poszerzyć swoją wiedzę na temat promieniowania i jego wpływu na nasze zdrowie.

Piknik Wiedzy w Rzeszowie – Dzień Odkrywcy

Celem pikniku jest popularyzacja wiedzy naukowej oraz technicznej w przystępny i atrakcyjny sposób. Przedstawiciele Instytutu Fizyki Jądrowej prezentują się podczas imprezy, przygotowując kilka interaktywnych pokazów w obszernym namiocie. Przedstawiali doświadczenia z plazmą, elektrycznością, promieniowaniem elektromagnetycznym oraz omawiali podstawowe zagadnienia związane z promieniotwórczością naturalną.

Instytut Fizyki Jądrowej PAN organizuje i współtworzy również inne wydarzenia popularyzujące naukę:

We współpracy z International Particle Physics Outreach Group i CERN, corocznie organizujemy Międzynarodowe Warsztaty Fizyki Cząstek Elementarnych dla uczniów szkół średnich (w ramach "International Masterclasses - Hands on Particle Physics"). Każdego roku odbywają się również praktyki studenckie – „Laboratorium fizyki cząstek elementarnych" - IFJ PAN Particle Physics Summer Student Programme.

Umożliwiamy zwiedzanie wybranych laboratoriów Instytutu w małych grupach w ciągu całego roku. Wycieczki wybierają program zwiedzania spośród udostępnianych laboratoriów – zwykle 2-3 dla każdej grupy, gdzie mogą wysłuchać półgodzinnych prelekcji na temat badań prowadzonych w danej pracowni. Od 2018 roku organizujemy Dzień Otwarty, którego celem jest nie tylko przedstawienie studentom aktualnych ofert praktyk studenckich i prac dyplomowych, ale także zaprezentowanie laboratoriów, punktów preparatyki próbek i sprzętu doświadczalnego (w Oddziałach NO3, NO5, NO6, DAI i CCB), jak i omówienie i wyjaśnienie prowadzonych prac naukowych w tych laboratoriach.

Wspieramy konkursy z dziedziny fizyki, m.in.: Małopolski Konkurs z Fizyki i Astronomii dla uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych oraz ogólnopolski konkurs „Eksperyment Łańcuchowy”, organizowany z inicjatywy studentów Wydziału Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, będąc jednym z fundatorów nagród. Wspieramy organizację również innych konkursów dla uczniów i studentów, jak również sami je przygotowujemy – m.in. konkurs na projekt tatuażu zmywalnego zatytułowanego „Tatuaż z fizyką w tle” lub „Łowcy cząstek”, polegający na drużynowym wykrywaniu cząstek wtórnego promieniowania kosmicznego oraz radioaktywności lokalnej przy pomocy smartfonów wyposażonych w aplikację CREDO Detector.

W Instytucie odbywają się również cieszące się ogromną popularnością wśród dzieci i młodzieży pokazy, które prowadzi red. Wiktor Niedzicki – uznany popularyzator nauki. Dla najmłodszych zorganizowaliśmy pokazy pt. „Fizyka jest SUPER”, podczas których prezentowane były ciekawe, a często również zabawne eksperymenty. Dla starszych dzieci i młodzieży przygotowaliśmy natomiast wykład dotyczący historii metrologii pt. Kłopotów "od metra... ".

Inicjatywą Instytutu jest również Inkubator Odkryć Naukowych (ION), którego celem jest budowa i wsparcie rozproszonego środowiska, umożliwiającego prowadzenie podstawowych badań naukowych przez młodych entuzjastów nauki, głównie studentów i doktorantów. W ramach ION młodzi ludzie nie tylko uczestniczą w projektach swoich mentorów – doświadczonych naukowców, mogą również proponować i realizować własne przedsięwzięcia.

Na globalnym naukowym serwisie EurekAlert! Instytut zamieszcza notatki prasowe o znaczących osiągnięciach naukowych, dokonanych z istotnym udziałem badaczy z IFJ PAN, które publikowane są w renomowanych czasopismach. Ponadto, Instytut prowadzi aktywną działalność na portalu społecznościowym Facebook. Na profilu IFJ PAN zamieszczane są informacje dotyczące m.in. pokazów Wiktora Niedzickiego, konkursu „Tatuaż z fizyką w tle”, informacje o doniesieniach prasowych w serwisie EurekAlert! itd. Konto na Facebooku powiązane jest z Twitterem czy google+. Instytut aktywny jest również w serwisie internetowym YouTube, zamieszczając na swoim kanale filmy dotyczące działalności IFJ PAN.

Ponadto nasi pracownicy często zapraszani są przez różne instytucje nauki i kultury do wygłoszenia wykładów popularyzatorskich. Współpracują również z mediami, publikując swoje teksty na blogach popularnonaukowych, takich jak Crazy Nauka, czy też występując w telewizji np. w programie TVP2 Sonda 2.